Πληροφορίες Πανελλαδικές 2014 Θέματα & Απαντήσεις Πανελλαδικών Εξετάσεων 2012 - Έκθεση

Θέματα & Απαντήσεις Πανελλαδικών Εξετάσεων 2012 - Έκθεση

 

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ΄ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ


ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ  

Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ 

ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄) 

ΔΕΥΤΕΡΑ 21 ΜΑΪΟΥ 2012 

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:  

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ  

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

 

ΚΕΙΜΕΝΟ


 

Πανανθρώπινο μήνυμα τέχνης

 

Κάθε πολιτισμός έχει τα όρια και το στίγμα του στον ιστορικό χώρο και χρόνο. Μέσα ωστόσο στην ιστορία του κόσμου, το αρχαιοελληνικό αισθητικό επίτευγμα σημαδεύει την καταγωγή μιας τέχνης με πανανθρώπινο μήνυμα και με διαστάσεις παγκόσμιες, θα έλεγα σχεδόν εξωχρονικές. Πρώτη έκφραση της αποστασιοποίησης του ανθρώπου από την αναγκαιότητα της φύσης, χάρη στη μεταμόρφωση της ύλης σε πνεύμα, το ελληνικό πλαστικό κατόρθωμα δηλώνει την επίμονη και έλλογη προσπάθεια του καλλιτέχνη να δαμάσει το πάθος και τη μοίρα με τα έργα του νου και της καρδιάς, αυτά που φέρνουν τον άνθρωπο όλο και πιο κοντά στο Θεό, αυτά που τον οδηγούν δίπλα στο συνάνθρωπο.

Αποκρυστάλλωμα μιας ορθής και όρθιας σκέψης, το αρχαίο άγαλμα (μεμονωμένο ή ως αναπόσπαστο μέρος αρχιτεκτονικού συμπλέγματος) καθαγιάζει και αγλαΐζει1 τους χώρους της πόλης. Σήμα ανάτασης ψυχικής και ορόσημο πανάρχαιας μνήμης, θυμίζει στους πολίτες την αμέριστη ευθύνη τους για τη συνοχή της κοινωνικής ομάδας και ορθώνεται εγγυητής της ιστορικής αλληλεγγύης του συνόλου. Διαγράφει ο τεχνίτης τα πλαίσια μιας πάντα ευνομούμενης και ισορροπημένης πολιτείας, έτσι όπως την ονειρευόταν η νεογέννητη δημοκρατία και έτσι όπως την ορίζει η πλατιά ειρηνευτική κίνηση του θεϊκού βραχίονα στο αέτωμα του ολυμπιακού ναού. Κίνηση που αναδεικνύει τον Απόλλωνα ρυθμιστή στη διαμάχη του ανθρώπου με το ζώο, με το μυθικό Κένταυρο, στην

1 αγλαΐζω=λαμπρύνω







ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ΄ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

Ολυμπία, και οργανωτή της ζωής μέσα στο φως του λόγου. Το πέρασμα από το μύθο στο λόγο έγινε, χάρη στην τέχνη, άγαλμα, θέαμα και θεωρία. […]

Το πέρασμα από το ζώο, την άγρια φύση και τους αγρούς, στο δομημένο άστυ και στην οργανωμένη πόλη, ας πούμε τη θεϊκή μετάβαση από την κυνηγέτιδα Άρτεμι στην πολιάδα Αθηνά, δηλώνει με κάθε της μορφή και σε κάθε της βήμα η αρχαία ελληνική τέχνη, πρώτη αυτή εγρήγορση του ανθρώπου στον κόσμο του ελεύθερου πνεύματος. Αυτό ίσως είναι το συνοπτικό μέγιστο μάθημα του αρχαιοελληνικού βιώματος, των ανθρώπων που πρώτοι σμίλευσαν στο ξύλο, στην πέτρα και στο μάρμαρο, τη μορφή της εσωτερικής ενατένισης, συνδυασμένη με την ιδεατή πληρότητα της φυσικής ομορφιάς. Μαρτυρεί για τα λεγόμενά μου το αινιγματώδες χαμόγελο του αρχαϊκού κούρου και η ανείπωτη έκπληξη στο βλέμμα της κόρης μέσα στην πολύπτυχη φορεσιά της.

Ιδού η απαρχή της προσπάθειας για γνώση και για αυτογνωσία, ιδού το πρώτο ερωτηματικό, το για πάντα αναπάντητο, ιδού η αυγή του μυστηρίου που οδήγησε τον άνθρωπο να γίνει πλάστης αθάνατου έργου, δημιουργός δηλαδή θεών. Δάμασε η ελληνική τέχνη το ζώο πριν ανακαλύψει τον τέλειο άνθρωπο. Το συντροφικό συναπάντημα του ανθρώπου με τους θεούς διδάσκει η αρχαία αισθητική, στην προσπάθειά της να αιχμαλωτίσει την τέλεια μορφή την πάντα μετέωρη και πάντα τεταμένη προς μια ιδεατή πληρότητα, προς ένα αέναο γίγνεσθαι. Να γιατί η αρχαία τέχνη θα μένει πάντα πρωτοποριακά επίκαιρη και ζωντανή: είναι η τέχνη πυξίδα και σταθερός προσανατολισμός, αυτή που δεν γνώρισε αμηχανίες και αγνοεί τα αδιέξοδα, γι’ αυτό και εμπνέει κάθε αναγέννηση, γι’ αυτό και μένει η βάση κάθε πνευματικής παλιννόστησης προς το ουσιώδες, δηλαδή τη δημιουργία ελευθερίας.

Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ  

Πολιτισμός και Ελληνισμός  

Προσεγγίσεις, Αθήνα 2007  

(Διασκευή)  

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ΄ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις).

Μονάδες 25  

Β1. Η αρχαία τέχνη θα μένει πάντα πρωτοποριακά επίκαιρη και ζωντανή. Να αναπτύξετε το περιεχόμενο της φράσης σε μία παράγραφο (70-90 λέξεις).

Μονάδες 10  

Β2. α) Να βρείτε τους δύο τρόπους πειθούς που χρησιμοποιεί η συγγραφέας στην τελευταία παράγραφο και να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με μία αναφορά για κάθε τρόπο (μονάδες 6).

β) Να εντοπίσετε στο κείμενο τέσσερις λέξεις ή φράσεις με μεταφορική σημασία (μονάδες 4).

Μονάδες 10  

Β3. α) επίτευγμα, δαμάσει, μετάβαση, πληρότητα, ουσιώδες: Να γράψετε από ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις (μονάδες 5).

β) έλλογη, κοντά, συνοπτικό, φυσικής, αιχμαλωτίσει: Να γράψετε από ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις (μονάδες 5).

Μονάδες 10  

Β4. Να αναγνωρίσετε το είδος της σύνταξης στις παρακάτω φράσεις και να τις μετατρέψετε στο αντίθετο είδος:

Διαγράφει ο τεχνίτης τα πλαίσια μιας πάντα ευνομούμενης και ισορροπημένης πολιτείας (μονάδες 2).

Δάμασε η ελληνική τέχνη το ζώο πριν ανακαλύψει τον τέλειο άνθρωπο (μονάδες 3).

Μονάδες 5  

Γ1. Σε ημερίδα του δήμου σου με θέμα «Τέχνη και Ζωή» συμμετέχεις ως εκπρόσωπος του σχολείου σου με εισήγηση 500-600 λέξεων. Στην εισήγηση αυτή αναφέρεσαι στην προσφορά της Τέχνης στους νέους σήμερα, καθώς και στους

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 4ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ΄ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

τρόπους με τους οποίους μπορεί το σχολείο να συμβάλλει στην ουσιαστική επαφή τους με αυτήν.

Μονάδες 40  







ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)
 

1. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, εξεταζόμενο μάθημα). Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο.

2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Δεν επιτρέπεται να γράψετε καμιά άλλη σημείωση. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα.

4. Να γράψετε τις απαντήσεις σας μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό.

5. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

6. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.

7. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ  

ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ  

ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ





Απαντήσεις στο μάθημα της Έκθεσης

Α.
Το κείμενο αναφέρεται στην αξία της αρχαιοελληνικής τέχνης. Κατά τη συγγραφές η τέχνη αυτή έχει διαστάσεις
οικουμενικές και διαχρονικές. Ο καλλιτέχνης με τα έργα του απομακρύνει τον
άνθρωπο από τα πάθη, τους φυσικούς καταναγκασμούς και συμβάλλει στην κυριαρχία
του πνεύματος επί της ύλης. Επίσης μέσω της γλυπτικής τέχνης των αρχαίων
Ελλήνων κυοφορούνται τα ιδανικά μια εύνομης, δημοκρατικής πολιτείας στην οποία
οι πολίτες αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους απέναντι στο συνάνθρωπο. Αυτή η τέχνη
έβγαλε τον άνθρωπο από τον πρωτογονισμό και τον οδήγησε στο ελεύθερο πνεύμα,
αξία  που αποτυπώνεται στα αρχαϊκά έργα.
Τέλος εξαίρεται η αισθητική τελειότητα της αρχαϊκής τέχνης αλλά και ο ζωντανός
και πάντα επίκαιρος χαρακτήρας.
Β1.
Έχει ιστορικά αποδειχθεί ότι η αρχαία τέχνη εκπέμπει διαχρονικά μηνύματα που είναι στις μέρες μας περισσότερο
παρά ποτέ επίκαιρα και ζωντανά. Και αυτό γιατί οι αξίες του κάλλους και του
μέτρου στην τέχνη της κλασικής Αθήνας αποτελούν σήμερα τον αντίλογο στην
πολιτιστικά ακρωτηριασμένη και καλλιτεχνικά κακοποιημένη εποχή μας. Ταυτόχρονα
μπορούν να εμπνεύσουν τον πνευματικό δημιουργό του σήμερα ώστε βασιζόμενος στα θεμέλια
των προγονικών αξιών να οικοδομήσει νέες μορφές τέχνης με  τα σύγχρονα υλικά. Τέλος η ζωντάνια της
αρχαίας τέχνης καταδεικνύεται σε όλες τις εκφάνσεις της σύγχρονης πολιτισμικής
παραγωγής και της καθημερινότητας του ανθρώπου. Επομένως η αρχαία τέχνη με την
αισθητική της τελειότητα μέσα από τα έπη του Ομήρου, τις τραγωδίες του Σοφοκλή,
τα γλυπτά του Φειδία είναι περισσότερο παρά ποτέ επίκαιρη και ζωντανή.
Β2.
α)

  1. Η συγγραφέας χρησιμοποιεί επίκληση στο συναίσθημα «ιδού η απαρχή… γίγνεσθαι» για να
    αφυπνίσει συναισθήματα θαυμασμού για την τέχνη στο δέκτη. Ως μέσο πειθούς
    χρησιμοποιεί αφήγηση «Δάμασε…
    γίγνεσθαι» και συγκινησιακά φορτισμένο λόγο και συγκεκριμένα μεταφορές
    «αυγή του μυστηρίου», 
    «δημιουργός θεών» και προσωποποίηση
    «Δάμασε η ελληνική τέχνη το ζώο», επανάληψη «ιδού»

  2. Επίσης χρησιμοποιεί επίκληση στη λογική για να αποδείξει τη θέση της, ότι η τέχνη  μένει πάντα επίκαιρη και ζωντανή. Χρησιμοποιεί ως μέσο πειθούς ένα επιχείρημα: «Να γιατί… δημιουργία
    ελευθερίας». Στο συγκεκριμένο χωρίο η συγγραφέας αναπτύσσει έναν
    συλλογισμό με προκείμενες και συμπεράσματα: Προκείμενες: (Η αρχαία τέχνη)
    είναι πυξίδα και σταθερός προσανατολισμός … (η αρχαία τέχνη) δεν γνώρισε
    αμηχανίες και αδιέξοδα, εμπνέει κάθε αναγέννηση, μένει η βάση κάθε
    πνευματικής παλιννόστησης … δημιουργία ελευθερίας.

Συμπέρασμα: Η αρχαία τέχνη θα μένει πάντα πρωτοποριακά επίκαιρη και ζωντανή.
β)
-νεογέννητη δημοκρατία
-φως του λόγου
-δάμασε η ελληνική τέχνη το ζώο
-σμίλευσαν τη μορφή της εσωτερικής ενατένισης
-η αυγή του μυστηρίου
-καθαγιάζει και αγλαΐζει τους χώρους της πόλης
-όρθιας σκέψης
-είναι η τέχνη πυξίδα
Β3.
α)
επίτευγμα: κατόρθωμα (επιτυχία)
δαμάσει: τιθασεύσει, ημερεύσει
μετάβαση: πέρασμα, μετακίνηση, μεταφορά
πληρότητα: τελειότητα, ολοκλήρωση, αρτιότητα
ουσιώδες: σημαντικό, ουσιαστικό, θεμελιώδες
β)
έλλογη: άλογη, παράλογη
κοντά: μακριά
συνοπτικό: αναλυτικό, λεπτομερές, διεξοδικό, εκτενές
φυσικής: τεχνητής, πλασματικής
αιχμαλωτίσει: απελευθερώσει, αποδεσμεύσει
Β4
Η σύνταξη και των δύο φράσεων
είναι ενεργητική.
Η μετατροπή είναι ως εξής:

Τα πλαίσια μιας πάντα ευνομούμενης και ισορροπημένης πολιτείας διαγράφονται από τον τεχνίτη.

Δαμάστηκε από την ελληνική τέχνη το ζώο πριν ανακαλυφθεί ο τέλειος άνθρωπος.

Γ. ΕΚΘΕΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: Ομιλία σε ημερίδα του δήμου
ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ: Κυρίες και κύριοι

1Ο ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ
Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΗΜΕΡΑ
Πνευματική –αισθητική υπόσταση νέου:

Ένα έργο τέχνης διεγείρει την κριτική σκέψη του
εφήβου, τη φαντασία του και τον βοηθά να ανακαλύψει τις ιδιαίτερες κλίσεις του
και τον υγιή προβληματισμό

Εξευγενίζει το αισθητικό του κριτήριο, προάγει
τη φιλοκαλία του, του διδάσκει τις αέναες αξίες του κάλλους, του μέτρου, τις
αρμονίας. Ειδικότερα σήμερα που στο χώρο της τέχνης δεσπόζει η καλλιτεχνική
χθαμαλότητα, η παραπάνω αξία αποτελεί πρόσταγμα της εποχής. Ο νέος θα
μπορέσει  να διακρίνει το καλαίσθητο από
το ακαλαίσθητο και να προστατευθεί από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της καλλιτεχνικής
ασχημονίας.
Ψυχική –Ηθική υπόσταση νέου:
Σε  μια εποχή που ο έφηβος βομβαρδίζεται με αρνητικά συναισθήματα και νιώθει
πιεσμένος, ένα έργο τέχνης –είτε αυτό είναι λογοτέχνημα, είτε μουσικό κομμάτι,
είτε κινηματογραφικό έργο –τον αποσυμπιέζει, τον ηρεμεί, τον καθαίρει  και τον οδηγεί στη συναισθηματική ισορροπία
και την ψυχική πληρότητα. Ο μαθητής δε σκοτώνει τον ελεύθερο χρόνο του σε
ψυχοκτόνες διασκεδάσεις. Επίσης η τέχνη τον εξευγενίζει αφού με τα μηνύματά της
τον καθιστά κοινωνό των διαχρονικών αξιών, του δείχνει το καλό, το δίκαιο και
τον οπλίζει με ηθικές αντιστάσεις στην αμοραλιστική εποχή μας.
Κοινωνική πολιτική εθνική
Δεδομένου ότι η τέχνη δε διδάσκει μόνο το ωραίο αλλά δημιουργεί κοινές συγκινήσεις, θα
μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελεί ένα μέσο κοινωνικοποίησης του νέου. Ενώνει
τους νέους αφού αποτελεί σταθερό αντικείμενο αναφοράς τους και τους κάνει να
συνειδητοποιήσουν ότι τα κοινά τους στοιχεία είναι περισσότερα από εκείνα που
τους χωρίζουν. Παράλληλα τους πολιτικοποιεί αφού στέλνει μηνύματα δημοκρατίας
και ελεύθερης πολιτικής βούλησης. Τέλος επειδή η τέχνη δε γνωρίζει σύνορα
ενώνει τους νέους όλου του /κόσμου αφού δεν γνωρίζει σύνορα και δημιουργεί τις
προϋποθέσεις ώστε ο έφηβος να αισθανθεί όχι μόνο πολίτης του έθνους του αλλά
και πολίτης του κόσμου.
2Ο ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ
ΠΩΣ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΑ ΣΥΜΒΑΛΛΕΙ ΣΤΗΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΠΑΦΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΑΥΤΗ
1.     Με εκπαιδευτικά προγράμματα που μετατρέπουν τη θεωρητική γνώση σε βιωματική μάθηση.
Ειδικότερα:

Επισκέψεις σε μουσεία και σε άλλους εικαστικούς
και πολιτιστικούς χώρους που κυοφορείται η τέχνη. Έτσι οι μαθητές μπορούν να
έρθουν σε άμεση επαφή με τα έργα της.

Διοργάνωση εκδηλώσεων λογοτεχνικού περιεχομένου
με τη συμμετοχή πνευματικών ανθρώπων

Μαθητικοί Διαγωνισμοί σε θέματα τέχνης με
τιμητικές διακρίσεις

Εκθέσεις με έργα λαϊκής & τοπικής τέχνης, τα
οποία θα φέρουν το μαθητή σε επαφή με την πολιτιστική του κληρονομιά

Ενθάρρυνση των ερασιτεχνικών επιδόσεων των
μαθητών που ασχολούνται με το θέατρο, τη μουσική, το χορό με τη διοργάνωση
εκδηλώσεων ή και μέσω δημιουργίας θεατρικών ομάδων, μουσικών και χορευτικών
συγκροτημάτων.
2.    Μαθήματα καλλιτεχνικής παιδείας που θα διδάσκονται από
εξειδικευμένους εκπαιδευτικούς.

Να διδάσκεται ιστορία της τέχνης.

Εξοπλισμός των σχολείων με τις απαιτούμενες
υποδομές: αμφιθέατρα, αίθουσες μουσικής –ζωγραφικής.

Καλαίσθητα σχολικά κτίρια που θα εξευγενίζουν το
αισθητικό κριτήριο των μαθητών.

Διαδραστική διδασκαλία των μαθημάτων π.χ. της
Ιστορίας μέσω της Τέχνης.

Ελεύθερη είσοδος των μαθητών σε χώρους τέχνης.

Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα πρέπει να γίνουν
πνευματικά και πολιτιστικά κέντρα κάθε τοπικής κοινωνίας στα οποία όχι μόνο οι
μαθητές αλλά όλοι οι πολίτες θα αναλαμβάνουν την πνευματική παραγωγή του τόπου
τους. Τότε μόνο το σχολείο θα είναι ένας χώρος ανοικτός στην κοινωνία και στη
ζωή.
Αποφώνηση: Σας ευχαριστώ θερμά
Σχετικά Ρητά:

«Οι ψυχές των νέων είναι ανάγκη να εξοικειώνονται με τις αρμονίες και τους ρυθμούς της μουσικής για να γίνονται ημερότεροι και κοινωνικά ωφελιμότεροι» – Πλάτων

«Η αισθητική παιδεία δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη» - Τσάτσος


ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ:  ΓΑΛΑΝΑΚΗ ΜΑΡΙΑ - ΣΠΑΝΤΙΔΑΚΗ ΞΕΝΟΦΟΥΛΑ